Yeraltı Edebiyatı ile Tanışın

Son yıllarda Yeraltı edebiyatının tanınmaya ve popülerleşmeye başladığını söyleyebiliriz. Fakat bu edebiyat dilinin altında yatan ana akım, popüler çizgilerin çok dışında ve bu çizgilere çok aykırıdır. Popüler edebiyatın kelime dağarcığına çok uzak ve kendine has bir okur kitlesine sahip bu akım popüler edebiyatın altında ezilmeyecek kadar güçlenmeye başlamıştır.

Şimdiden söylemeliyim ki Yeraltı edebiyatında kahramanca hareketler, peri masalı tadında aşklar ya da Yeşilçam filmi tarzında mutlu sonlu bitişler beklemeyin. Okuyacağınız şeyler gerçek hayattan kopan konular, şiddet, argo ve hayatın tüm çirkin yüzü olacak tabi bunlarda çok esaslı sorgulamaları beraberinde getirecek bunların hepsine tamamsanız yeraltının bir üyesi de siz olabilirsiniz.

Yeraltı Edebiyatı Nedir?

Yeraltı edebiyatı “Underground Literature” olarak da bilinir bu kategoriye hangi eserlerin dahil edilmesi gerektiği hala bir tartışma konusudur. Fakat ülkemizde bir kategori olarak görülen bu edebiyat dünyada bir edebiyat türü olarak görülmüyor bunun yerine bu yasaklı kitapların yayımlanma biçimi olduğu en yaygın fikir.

19. yüzyıl ve 20. yüzyıl arasında temelleri oluşan bu akım düzene karşı duran, eleştirel, aykırı, otorite tanımaz, ahlak ve estetik kaygılar gütmeyen  bir edebiyat akımıdır. Bu akım toplumun “normal” kavramına karşıdır. Kitaplar halk içinde “normal” tanımına uyan baş karakterler yerine aykırılıkları olan ve hayatta hep daha fazlasını isteyen insanların peşindedir.

Kitaplarda alkol, seks, küfür, suç, uyuşturucu, evsizlik, işsizlik, çarpık ilişkiler ve hayvansal dürtüleri ve daha fazlası konuşmadıklarımızı veya konuşamadıklarımızı anlatmaktadır. Yeraltı edebiyatı başkaldırının, takdir edilmemenin, fark edilmeyenlerin, düzensizliğin, dışlananların, ayıplananların edebiyatıdır.

Yeraltı edebiyatının ilk örnekleri Gotik edebiyatı ile ortaya çıkmaya başlamıştır. Gotik edebiyatı korku hissini temel alır. Bu sadece bireysel korku değil toplum ve din korkusu da olabilir. Aydınlanma çağının getirdiği akılcılık ile birlikte korku anlayışı da değişir. Artık akıl dışı olduğu için korku duygusu dışlanmaya başlar. Günümüze doğru olan süreçte de korku duygusu değişim gösterir. Artık insanlar yalnızlığı ve yabancılaşmayı esas korkuları bellemişlerdir. Bu korkularda yeraltı edebiyatının ana damarlarıdır.

Yeraltı Edebiyatının Temel Özellikleri

  • Gerçekçilik ön plandadır ve şiddet gibi rahatsız edici unsurlar saklanmaz.
  • Yeraltı edebiyatı gerçeklikle bağını koparmaz, fantastik öğelere yaslanmaz; ama gerçeğin en sıra dışı ve en uç noktalarına uzanabilir.
  • Kitaplarındaki baş karakterler normalin dışında sıra dışı diyebileceğimiz karakterlerdir.
  • Üslubu çok gündelik ve dili oldukça esnektir. Argo, küfür gibi unsurlar rahatça yer alır.
  • Gerek doğrudan gerek üstü örtülü biçimde didaktiklik amacı yoktur. Öğretme ve yol gösterme kaygısı güden bir akım değildir.
  • Kendine has etik ve estetik değerlere sahiptir.
  • Genelde olay örgüsüne odaklı bir anlatım olmasına rağmen ana karakterler derin sorgulamalara ve psikolojik tahlillere yol açarlar.

Yeraltı Edebiyatının Ünlü Yazarları ve Eserleri

  • Amerikalı yazar-şair Charles Bukowski: Kadınlar, Pis Moruğun Notları
  • Ingvar Ambjörnsen : Beyaz Zenciler
  • Beat Kuşağı akımının kurucusu olan Jack Kerouac : Zen Kaçıkları ve Yolda
  • İngiliz yazar Tristan Hawkins:  İsis
  • Chuck Palahniuk: Gösteri Peygamberi, Dövüş Kulübü,  Tıkanma
  • Irvine Welsh:  Trainspotting
  • Dostoyevski: Yeraltından Notlar
  •  Hakan Günday: Malafa, Kinyas ve Kayra, Az..

 


Yorumlar

POPÜLER HABERLER