Peri Bacaları nasıl oluştu?

Peri Bacaları nasıl oluştu? Turistik bölgelerin başında gelen Kapadokya’da ve bir çok farklı bölgede bulunan Peri Bacaları nasıl oluştu? Gelin hep birlikte oluşum sürecine göz atalım.

Milyonlarca yıl öncesinde Kapadokya civarında bulunan, bugün ise Erciyes, Hasan Dağı ve Göllü Dağ olarak bilinen dağlar aktif volkan halinde idiler  ve püskürtmeleriyle birlikte ortaya çıkan lavlar.Göller ve akarsuların üzerinde aşağı-yukarı 150 metre kalınlığında.İçerisinde tüffit, lahar, volkan külü, bazalt, kil ve kum taşı vb jeolojik kayaçlar bulunan bir tüf tabakası oluşturdu. Platonun şekil alma süreci ana volkanlardan püsküren maddelerle başlamak ile birlikte daha küçük volkanların püskürmeleriyle değişime uğramıştır.

Peri Bacaları’nın oluşma sürecine destek veren önemli etken vadi yamaçlarının rüzgarla birlikte inen sel sularının tüflerden oluşan yapıyı aşındırmasıdır.Dik yamaçtan inen sel suları  kayaları çatlatmış,koparmış ve alt kısımda bulunan malzemelerin derin bir şekilde oyularak yamacın genişlemesine sebep olmuştur.Üst kısımda yer alan, şapka ile korunan konik biçimdeki gövdelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.Bu durum peri bacalarının oluşumu’nda rüzgardan çok yağmur sularının etkisini ortaya koyar.

Tepe kısımlarında sert  kaya bloğu olan konik şeklindeki şapkalı peri bacaları daha çok Paşabağı çevresinde görülmektedir. Bu peri bacalarının gövdesi tüf, tüffit ve volkan külünün içinde bulunduğu.Kayaç nedeniyle, şapka kısmı ise içinde lahar ve ignimbirit bulunan sert kayaçlar nedeniyle oluşmuştur. Başka bir deyiş ile; şapkayı meydana getiren kayanın  türü, gövdeyi meydana getiren kaya ile oranla çok daha dayanıklı olmaktadır.Bu durum peri bacasının oluşum sürecinde ilk koşuldur.Ayrıca şapka olan kayanın tüfün erozyon sürecini geciktirmesi ve peri bacasının yüksekliğini kontrol etmesi.Ve şapkadaki kayanın direnç kuvvetine bağlı olarak peri bacalarının uzun veya kısa ömürlü olma durumu belirlenmektedir.

Peri Bacaları oluşumu

Kapadokya Peri Bacaları

TÜRKİYE’DE NERELERDE BULUNUR

Kapadokya Bölgesi içinde erozyon ile oluşan peri bacaları tipleri şapkalı, konili, mantar, sütunlu ve sivri kayalar olarak sıralanabilir. Peri bacası oluşumunun en yoğun görüldüğü bölgeler  ise Avanos – Uçhisar – Ürgüp üçgeni içerisinde kalan vadiler. Ürgüp ve Şahin Efendi arasında kalan Nevşehir-Çat kasabası ile çevresi. Kayseri-Soğanlı vadisi ve Aksaray-Selime köyü ve çevresi olarak sıralamak yanlış olmayacaktır.Ek olarak;vadi yamaçlarında yağmur sularının oluşturmuş olduğu.Bazı bölgelerde lav tabakalarının oluşturduğu ısı farkı nedeniyle renk armonisi olarak görülen ilginç kıvrımlar bölgeye ayrı  güzellik katmaktadır. Bu değişik kıvrımların en çok rastlanıldığı bölgeler ise Uçhisar, Çavuşin, Güllüdere, Göreme, Mesken’dir. Ortahisar Kızılçukur ve Pancarlı vadilerini sıralamak yanlış olmayacaktır.