Nebula Nedir? Astronomi İçin Ne Anlama Gelmektedir?

Nebula, yıldızların arasındaki boşluklarda bulunan ‘bulutsu’ lardır. Toz, hidrojen, helyum gibi gazlardan meydana gelirler; yıldızlardan gelen ışık enerjisi ile görünür olurlar. ‘Bulutsu’ yapıları nedeniyle ismi Latincedeki ‘bulut’ sözcüğünden kaynaklanır. Nebula Nedir? Nebula; toz ve gaz bulutundan çok daha fazlasını içerir. Astronomi açısından nebulalar oldukça önemlidir.

Nebula Nedir?

Nebula Nasıl Oluşur?

Nebula bir yıldızdır. Yıldızlar, bulundukları gazların füzyon reaksiyonlarının sona ermesiyle ölmeye başlar. Hidrojenin helyum atomlarına dönüştüğü reaksiyonlar sona ererken, yani hidrojen tükenip yakıt azalırken, yıldızlar büyümeye başlar ve önce ‘kırmızı dev’ haline gelirler. Daha sonra yıldızlar beyaz cüce veya karadelik olabilirler. Uzaydaki gazlar ise ısısı 15 bin derecenin üzerine çıkan bir bulutsu oluşturur. İşte, ölen yıldızdan geriye kalan bu gaz bulutuna nebula adı verilir.

 

Nebula Türleri Nelerdir?

Nebulalar kendi aralarında dört ana gruba ayrılır:

Salma Nebulası: Nebulaların birçoğu bu şekilde tanımlanır. Salma nebulası, sınırı ve şekli olmayan, değişik şekillerde ışık saçmasıyla bilinen iyonize bir gaz bulutudur. Çoğu zaman kırmızı görünürler. Sebebi ise, en çok barındırdıkları elementin hidrojen olmasıdır.

 

Gezegenimsi Nebula: Bunlar, Güneş gibi düşük kütleli yıldızların evrimlerinin son aşamasında uzaya saçılan dış katmanların gaz şeklindeki kalıntılarından meydana gelir. Bu yıldızlar ölme sırasında sıcak birer beyaz cüce şeklini alırlar. Bunun saçtığı ışık, eski yıldızın ortaya çıkardığı gazları aydınlatarak gezegenimsi nebulaları meydana getirir. Kütlesi düşük bir yıldızdan meydana geldikleri için şekilleri daha düzenli, çoğunlukla yuvarlağa benzer olur.

Süpernova Kalıntıları: Bir süpernova, büyük kütleye sahip yıldızın sona yaklaştığı zamanda meydana gelir. Bu yıldızlar öldükleri zaman yakıtları bittiğinden dolayı içe doğru çöker ve daha sonra büyük bir patlamayla uzaya dağınık şekiller yayarlar. Süpernova kalıntıları adındaki nebulaların meydana gelmesi genelde Samanyolu’ndan başka galaksilerde saptanmıştır.

Karanlık Nebula: Son derece yoğundurlar. Bundan dolayı ışık geçirmezler. Başka bir yıldız tarafından da aydınlatılmayan karanlık görünümde bulunan bulutsulara karanlık nebula denir. Karanlık nebulalar genellikle salma nebulalarının içinde bulunur.

 

Birçok bulutsu en iyi teleskopla belirlenir. Gezegenimsi bulutsular en sönük olanlar arasındalar; aynı zamanda en kısa ömürlü olandır. Gökbilimciler sadece on bin yıl kadar bir dönem var olduklarını sanıyorlar. Orion Bulutlusu ve Yengeç Bulutlusu en önemli nebulalar arasında yer almaktadır.

Nebulalarda Yıldız Oluşumu Nasıl Oluşur?

 

Nebulalar çoğunlukla hidrojen ve helyumdan meydana gelen gaz ve toz bulutlarıdır. Etraftaki gaz ve toz genişlemesi sürse de daha sonra kütle çekimin etkisiyle bir arada olurlar. Bir araya geldiklerinde oluşan yığın gittikçe büyür ve kütle çekimi güçlenir.

Sonunda bu gaz ve toz bulutu çok yoğunlaşır ve kendi kütle çekiminin altında çöker. Bu yığının merkezindeki maddenin ısınmasına neden olur ve bu çekirdek bir yıldızın yaşamının başlaması haline gelir.

 

 


Yorumlar

POPÜLER HABERLER