Mürg-i Dil Nedir? Divan Edebiyatında Mürg-i Dil

Mürg-i Dil Nedir? Mürg kelimesi kök haliyle Farsça dilinden gelir ve kuş demektir. Mürg-i dil ise divan edebiyatında gönül kuşu anlamında kullanılan genel kültür birikimi amaçlı okunan edebiyat kitaplarında veya izlenen edebi programlarda aşina olunan bir tamlamadır.

 

Mürg-i Dil

 

 

Mürg-İ Dil Nedir?

 

Mürg kelimesi kök haliyle Farsça dilinden gelir ve kuş demektir. Mürg-i dil ise divan edebiyatında gönül kuşu anlamında kullanılan genel kültür birikimi amaçlı okunan edebiyat kitaplarında veya izlenen edebi programlarda aşina olunan bir tamlamadır.

 

 Divan Edebiyatına Genel Bakış

 

16. ve 17. yüzyıllarda en koyu dönemini yaşamış olan yazılı edebiyattır. Medrese kültürü hakim olan divan edebiyatı genel anlamda saray ve çevre zümresine hitap etmektedir. Soyut bir edebiyat biçimidir ve bilinmesi gereken en önemli unsurlardan biri bu yazılı edebiyatın gökyıldızının Fuzuli olmasıdır.

 

Mürg-i Dil

 

 

 Divan Edebiyatında Mürg-i Dil

 

Bu yazılı edebiyat biçiminde mürg-i dil, şiirin ithaf edildiği sevgiliye ait bazı özellikleri simgelemek için kullanılır. Sevgilinin narinliği, canı, kolu ve kanadının kırılması gibi soyut anlamları simgeler. Akılda kalıcı olması için belirtmekte fayda olan bir şey de sevgilinin benzetildiği kuşların türleridir; bıldırcın, keklik, bülbül divan edebiyatında başta gelen narin kuşlardır.

 

Divan edebiyatının en bilindik şiirleri Fuzuli kaleminden çıkmıştır. Şiirin bu denli akılda kalıcı olması ve ilgi görmesinin sebeplerinden biri de günlük konuşma dilinde olduğu gibi akıcı ve doğal bir yazım biçimi olmasıdır. Soru cümleleri, devrik anlatımlar sıkça rastlanılan üsluplardır. Fuzuli ise divan edebiyatının dağınık anlatımını beyitlerinde tezat kelimeler kullanarak, hafızada şiiri büyük bir resme çevirmekte ustalaşmış isimdir.

 

Mürg-i Dil Örnekleri

 

Örneğin;

 

Aşiyan-ı mürg-i dil zülf-i perişanındadır

Handa olsam ey peri gönlüm senin yanındadır

 

Türkçe

 

Gönül kuşum dağınık saçların arasında yuva kurdu ey sevgili!

Nerde olursam olayım, iki elim kanda da olsa gönlüm senin yanındadır.

 

İncelemesi

 

Aşığın sevgiliye hislerini anlatırken, sevgilinin saçları(zülf)nı betimlemesi divan edebiyatında çok sık karşımıza çıkar. Ancak Fuzuli’nin beyitinde görülen negatif bir imajdır. Fuzuli sevgilini saç tellerinin dağınık olduğunu ( Zülf-i perişan) belirterek, gönül kuşunun çer çöpten yapılmış bir yuvada takılıp kaldığını anlatır. Bu her zamanki kullanımdan farklıdır ve bu beyitin diğerleri arasından sıyrılışının sebeplerindendir. Hemen beyitin ikinci satırında sevgiliye olan bağlılık dikkat çeker. Mürg, zülf, perişan, gönül kelimeleri ise divan edebiyatındaki zıtlıklar bütünlüğünün resmidir.

 

 

 


Yorumlar

POPÜLER HABERLER