Lale Devri Nedir? Lale Devrinde Hangi Yenilikler Yapılmıştır?

Lale Devri Nedir? Osmanlı İmparatorluğu’nun duraklama devrinin başladığı Lale Devri, fetihlerin durduğu bir devirdir. Pasarofça Anlaşması (27 Temmuz 1718) Avusturya-Venedik Devleti ile Sırbistan’ın Pasarofça beldesinde imzalandı. Anlaşma sonrasında Rusya ve diğer devletlerle olan münasebetlerde barışçıl bir yol takip edilmiştir. İran’la yapılan savaşlar bu dönemde devam etmiştir. İstanbul’un her bir köşesine köşkler inşa edilmeye başlanmış ve bolca lale ekilmeye başlanmıştı. Bu döneme lale devri denilmesinin nedeni budur. Bu dönemde hatta ve aynı zamanda şair olan 3. Ahmed hüküm sürmüştür.

Lale Devri Nedir

Lale Devri Nedir

Lale Devri Nedir?

3. Ahmed Dönemi

Musiki düşkünleri, şairler ve edebiyatçılar, lale devri boyunca saraya davet edilmiş ve şölenler düzenlenmiştir. Şair Nedim bu dönemde yetişmiştir. Bu dönemde Osmanlı edebiyatı zirve yapmıştır. Ayrıca bu dönemde tarihçi Bedruddin Ayni’nin ‘İkdul Cuman Fi tarihi Ehli-z Zaman’ adlı eseri günümüze kadar ulaşmıştır. 3. Ahmed kendi adıyla bir kütüphane kurmuş ve bu kütüphaneye binlerce eser kazandırılmıştır. Ayrıca III. Ahmed Osmanlı toprakları dışına el yazması götürmeyi yasaklamış ve bu sayede zengin bir kütüphaneye sahip olmuştur. Ayrıca 3. Ahmed Yirmi Sekiz Mehmed Çelebi’yi Fransa’ya elçi olarak tayin etmiştir. Mehmed Çelebi burada ilmi araştırmaları sonunda İbrahim Müteferrika’ya bir matbaa kurdurmuştur. İlk matbaa lale devri içerisinde 1724 yılında kurulmuştur.

 

Ayrıca 3. Ahmed itfaiyeci/ tulumbacı ekibinin kurulmasını emretmiştir. Diğer yandan çini fabrikalarını da genişletmiştir. Topkapı sarayı giriş kapısıyla Ayasofya arasındaki 3. Ahmed çeşmesi yaptırılmıştır.

Lale Devri Nedir

Lale Devri Nedir

Osmanlı erkanı ve devlet adamları Lale devri keyfini sürerken İran sınırında çatışmalar meydana geliyordu. Bu esnada birkaç yer İranlılar tarafından işgal edildi. Tellak Patrona Halil isyanı başladı (28 Eylül 1730) ve isyancılar saray önünde toplandı. 3. Ahmed isyancıların isteği ile Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa, Kaptan Paşa ve Kahya Bey’i idam ettirdi. Ancak isyancılar 3. Ahmed’in tahttan inmesini istedi. Bunun üzerine 3. Ahmed tahttan indirildi ve yerine 1. Mahmud tahta geçti. Lale devri Osmanlı için kayıp dönemdir. Orduda yenilik yapılmadığı gibi düşmanların saldırılarına karşı pasif kalınmıştır. İlmi alanda gelişmeler olmuşsa da devletin gerilemesini engelleyememiştir.

Lale Devri Islahatları

Lale Devri Nedir

Lale Devri Nedir

Lale Devrinde Yapılan Islahatlar Şu Şekildedir:

  • Avrupa ülkelerinde elçilikler açıldı.
  • Askeri alanda her hangi bir ıslahat yapılmadı.
  • İlk matbaa kuruldu (İbrahim Müteferrika-1724)
  • Ayrıca lale devri içerisinde çiçek aşısı bulunmuştur.
  • Barok ve Rokoko tarzı binalar yapıldı.
  • Birçok kütüphane açıldı.
  • Saray, bahçe ve köşk sayısı arttı.
  • Çini fabrikası ve kumaş fabrikası açıldı.
  • Kağıt fabrikası açıldı.
  • Minyatür, mimarlık ve resim faaliyetleri arttı.
  • Lağımcılar ve humbaracılar ıslah edildi.
  • Doğu eserlerinin yanı sıra batı eserleri tercüme edildi ve kütüphanelere kazandırıldı.
  • Tulumbacı-itfaiyeci ekip kuruldu.

Sonuç olarak Patrona Halil isyanı, ‘devletin zek-ü sefa’ içerisine girmesi ve devlet işlerinde zayıflaması nedeniyle ortaya çıkmıştır ve lale devri artık sona ermiştir. Matbaanın gelmesiyle yüz bine yakın hattat işsizlikle karşı karşıya kalmıştır. Patrona Halil isyanında binlerce hattat yer almıştır.