Kelebek Etkisi Nedir?

Daha önce hiç zaman yolculuğu yapmayı hayal ettiniz mi? Bir düğmeye basarak bin yıl ileriye yada bin yıl geçmişe gidebilseydiniz. İçinde bulunacağınız dünya bugün gördüğünüz gibi olmayabilir. Daha önce izlediğinizi bir filmde ya da dizide zaman yolculuğunu görmüş olabilirsiniz. Karakterler, zaman içerisinde en küçük şeyi bile değiştirmekten kaçınmaya çalışır. Bunun nedeni, küçük değişikliklerin zamanla büyük sonuçlar getirme ihtimalindendir. Bu fikir nereden geliyor? Kelebek etkisi dediğimiz şeye dayanıyor aslında. Peki kelebek etkisi nedir?

Kelebek etkisi, günümüz bilim kurgularında yaygın bir fikirdir. Ancak temeli gerçek bilime dayanmaktadır. 1972’de Edward Lorenz adlı bir meteorolog bir kongrede konuşurken şu soruyu sordu: ” Brezilya’da bir kelebeğin kanat çırpışı Teksas’ta bir kasırga başlatır mı?”

Lorenze, kelebeğin kanat çırpışının gerçekten bir kasırga başlatabileceğini mi düşünüyordu? Tabi ki hayır. Bu mecaz bir soruydu. küçük değişikliklerin ve eylemlerin nasıl öngörülmeyen sonuçlara yol açabileceğini açıkladı. Günümüzde hala hava durumu tahminlerinde kelebek etkisi kullanılmaktadır.

Fakat günümüzde sadece hava durumunu tahmin etmek için kullanılmıyor. Bir çok insan, küçük bir eylemin farklı olaylar zincirlerini nasıl başlattığını açıklamak için kullanıyor. Bu olaylar daha büyük ve öngörülemeyen etkilere yol açabilir.

kelebek etkisi

Örnek olarak, binlerce yıl geçmişe yolculuk ettiğinizi hayal edin. Bataklık bir yerde geziyorsunuz ve kolunuza bir sivrisinek kondu ve siz bu sivrisineği öldürdünüz.  Bunun ne gibi bir etkisi olabilir sadece bir sivrisinek değil mi? Aslında tam olarak öyle değil.

Tahmin edilemeyen bir etkisi olacak bir değişiklik yaptınız. Bu sivrisineği öldürmek, sivrisinek evriminde büyük değişikliklere yol açabilirdi. Bu, onların şu anki zamanda çok farklı olmalarına veya hiç olmamalarına neden olabilir. Bu gezegendeki diğer tüm yaşamı nasıl etkilerdi? Bu da öngörülemeyen birşey.

Merak etmeyin, kelebek etkisinin örneklerini görmek için zaman yolculuğu yapmanıza gerek yok. Günlük yaşantınızdaki küçük eylemleri düşünün. Örneğin, birçok insan başkalarına nasıl davranacağını düşünürken kelebek etkisi hakkında düşünür. Bir arkadaşına güzel bir şey söylemenin, günün ilerleyen saatlerinde onlar üzerinde nasıl büyük bir etkisi olabilir? Ya da sonraki günlerde? Öte yandan, kötü veya olumsuz bir şey söylemenin düşündüğünüzden daha büyük bir etkisi olabilir mi?

Plastik bir şişenin geri dönüştürülmesine ne dersin? Veya ağaç dikmek? Bu küçük eylemler nasıl daha büyük sonuçlara yol açabilir? Bu küçük eylemlerin sahip olabileceği etkiyi tahmin edemeyebilirsin. Kelebek etkisinin başka hangi örneklerini düşünebilirsin? Bugünkü küçük değişikliklerin gelecek için öngörülmeyen sonuçları olabilir.

 

 


Yorumlar

POPÜLER HABERLER