Hücresel Solunum Nedir? Hücresel Solunum Nasıl Olur?

Her hücre, canlılık özelliğini devam ettirebilmek ve metabolik faaliyetler gerçekleştirebilmek için, enerjiye ihtiyaç duyar. Bu sebeple her canlı enerji elde etmek için, hücresel solunum yapar. Hücresel solunum organizmalardaki canlılığın devam etmesi için gereklidir. Besinlerle alınan organik maddeler, hücre içinde parçalanarak ATP enerjisini ortaya çıkarır. Bu organik maddeler, glikoz, yağ asidi, gliserol, aminoasit gibi moleküllerdir. Atp enerjisi, metabolik olayların hücrede gerçekleşmesini sağlar.

Hücresel Solunum

Hücresel Solunum Nedir?

Her hücre, canlılık özelliğini devam ettirebilmek ve metabolik faaliyetler gerçekleştirebilmek için, enerjiye ihtiyaç duyar. Bu sebeple her canlı enerji elde etmek için, hücresel solunum yapar. Hücresel solunum organizmalardaki canlılığın devam etmesi için gereklidir.

 

Hücresel Solunum Nasıl Gerçekleşir?

Hücresel solunum şekilleri, canlıların bulundukları ortama göre, oksijenli, oksijensiz solunum ve fermantasyon olarak üç şekilde gerçekleşir.

Hücresel solunum yapan canlılarda glikoliz sürecin ilk aşamasıdır. Glikoz molekülünün, hücrenin sitoplazmasında oksijensiz olarak gerçekleştirdiği yıkım tepkimesine glikoliz denir. Glikoliz için oksijen şartı yoktur bu nedenle oksijensiz solunum yapan canlılar da glikoliz tepkimesi gerçekleştirebilir. Glikoliz, enerji gerektiren ve enerji açığa çıkan evre olarak iki şekilde gerçekleşir.

Hücresel Solunum

Oksijenli (aerobik) Solunum: Oksijen ve enzimler yardımıyla gerçekleştirilen, organik moleküllerin H2O ve CO2’ye kadar parçalanması olayıdır. Bu tepkime sonucu besinlerdeki kimyasal enerji, oksijen kullanılarak elde edilir. Oksijenli solunum sonucunda ATP H2O ve CO2 açığa çıkar. Mitokondri bulunduran tüm ökaryot canlılar ve bazı bakteriler oksijenli solunum yapar. Prokaryot canlıların sitoplazmalarında başlar mezozomda(hücre zarı kıvrımları)ökaryot canlıların da sitoplazmalarında başlar mitokondride devam eder.

 

Oksijensiz (anaerobik) Solunum: Hücrelerin oksijen kullanmadan daha küçük moleküllere parçalanmasına ve bu tepkime sonucunda enerji elde edilmesine oksijensiz solunum denir. Glikoliz ile başlar ve oksijensiz solunum sonucunda ATP elde edilir. Elde edilen ATP oksijenli solunuma kıyasla daha az olur. Çünkü glikoz tamamen okside olmaz, yani H2O ve CO2  açığa çıkmaz. Toprak, su, ve bataklık gibi oksijen bulunmayan ortamda yaşayan bakteriler, oksijensiz solunum yapar.

Hücresel Solunum

Fermantasyon: Oksijen kullanılmadan glikoliz yolu ile ATP elde edilmesine fermantasyon denir. Oksijensiz ortamda glikoliz sonucu pirüvik asit açığa çıkar. Oksijenli solunumun devamında, bazı enzimler yardımıyla pirüvik asit, etil alkol veya laktik asit gibi organik maddelere dönüşür. Sitoplazmada tamamlanan glikolizden sonra mayalanma olarak da bilinen fermantasyon gerçekleşir. Ekmek, yoğurt, sirke, boza, şalgam suyu ve kefir gibi yiyecekler fermantasyon sayesinde üretilir.

Çizgili kas hücreleri, olgun alyuvarlar ve bazı bakteri ve mantarlar laktik asit fermantasyonu yaparlar. Yoğurt bakterileri ferantasyon yapan canlılara örnek gösterilebilir. CO2 ve H2O açığa çıkmaz. Laktik asit fermantasyonu bitkilerde gerçekleşmez.

Bira mayası etil alkol fermantasyonu yapan canllara örnek gösterilebilir. Oksijen varlığında oksijenli solunum yapabilen bira mayası, oksijen yokluğunda etil alkol fermantasyonu yapar. Bu olayda CO2 ve ısı açığa çıkar. H2O açığa çıkmaz. Mayalanan hamur bir süre sonra kabarır, bunun nedeni gerçekleşen etil alkol fermantasyonu ile ortaya çıkan CO2’dir. Etil alkol fermantasyonu hayvanlarda gerçekleşmez.

Hücresel solunum şekillerinde ortaya çıkan ATP miktarı;

Oksijenli solunum ˃ oksijensiz solunum ˃ fermantasyon olarak sıralanır.


Yorumlar

POPÜLER HABERLER