En Gizli ve Sessiz Protestocu “Banksy” Kimdir?

Ünlü ve gizemli grafiti sanatçısı Banksy’nin kim olduğu sorusundan önce grafitti sanatının ne olduğu konusuna değinelim derim.

Grafiti Sanatı Nedir?

Kelime anlamı olarak bakıldığında duvar yazısı anlamına gelen esasen grafik kelimesinden türeyen bu tescillenmemiş sanat inanın bundan daha fazlası. Kelime, Yunanca “graphein” (yazmak ) kelimesinden gelmiş ve İtalyanca “sgraffio” (karalamak) kelimesinden türemiştir. Birtakım insanlar tarafından Vandalizm (kamu malına zarar vermek) olarak görülen bu olay bazı kesimlerce insanların duygu ve düşüncelerini ifade ediş biçimi olarak görülür ve sanat olarak kabul edilir.

Genelde sokak sanatçıları tarafından illegal olarak icra edilir. Kolay olması açısından sprey boya tercih edilir. Amaç sokakta yaşananları göstermek, politik-siyasi, sosyal mesajlar verebilmek ya da sadece şöhret elde edebilmek için olabilir. Sanatçılar mesajının daha çok insana ulaşması için işlek kalabalık caddelerin,sokakların duvarlarına, istasyon duvarlarına çizim yapmayı tercih ederler. Günümüzde grafiti sanatı yavaş yavaş legalleşmeye başlamıştır.

Türkiye’de grafiti sanatı Almanya’da yaşayan Türklerin ülkelerini ziyarete gelmeleri sonucunda başlamıştır. 80’ler döneminde hükümete karşı duvarlara yazılan örgüt sloganları, karşıt mesajlar grafiti sanatının ilerlemesini engellemiştir. Fakat günümüzde estetik bulunan bu sanat için belediyeler bile destek vermiştir. Örneğin Kadıköy Belediyesinin Mural-İst Duvar Boyama Festivali gibi.

   

Peki Banksy Kimdir?

İngiltere sokaklarında büyük ölçüde dikkat çeken grafitileri ününün artmasını sağlamıştır ama bir şekilde kendini saklamayı başarmıştır. Esrarengiz sanatçının 1974 Bristol doğumlu olduğu düşünülüyor. Hip-pop kültürü, cinsiyetçiliğe ve ırkçılığa karşı tutumlar grafitinin büyümesine yol açtı. 1980 yılında ortaya çıkan Pop Art akımı Banksy’nin grafiti sanatına atıldığı zamanlara denk geliyor, haliyle grafiti stencil boyama adı verilen şablon tekniğinin etkilerini resimlerinde görebiliyoruz. Banksy 199o yılının başlarında serbest grafiti sanatçısı olarak sokaklarda resimlerini sergilemiştir. Çizdiği resimlerinde anti-savaş, anti-kapitalist ve anti-kuruluş düşüncelerini yansıtmaya çalışmış. Kapitalizmin içinde, savaşın ortasında, kriz çığının kıyısında kalan insanların varlığını,sesini resimlerinde duyurmaya çalışmıştır.

Banksy onun takma ismi bir nevi imzası olmuştur. Tahminlere göre tanımsız Banksy kelimesinin, “ban” kökü üzerine türetilmiştir çünkü “ban”kelimesi men etmek,yasaklı anlamına gelir bu durumda sanatçının tarzına ve çizim stiline çok uygun.

Sosyal medyadaki takipçilerine göre ismi Robin Banks’tir. 1974 yılında Bristol’de dünyaya gelmiştir, babası fotokopicidir. Küçükken kasaplık gibi birçok işte çalışmıştır. Bir röportajında ailesine bile tasarımcı ve  ressam olduğunu söylemiştir. Gizini korumak onun için çok önemlidir.

Sokak sanatçılığını seçmesinin sebebinin bir alt yapısı olarak küçüklük travmasından bahsedebiliriz. Duyumlara göre Banksy küçükken bir arkadaşının düşmesine ve zarar görmesine sebep olur. Ama aslında bir iftiradır bu. Ama arkadaşı hafıza sorunu yaşar ve hatırlayamaz. Annesi bile Banksy’nin suçsuzluğuna inanmamıştır. Asla suçsuz olduğunu kanıtlayamaz. Böylelikle şunu der:

 “Bence uslu durmanın hiçbir anlamı olmadığını bu kadar erken öğrendiğim için çok şanslıydım. Asla yapmadığınız bir şey için bir gün cezalandırılabilirsiniz. İnsanlar her zaman olayı yanlış anlayabilirler.”

Banksy’nin Eserleri

Banksy’nin Bristol’da yaptığı The Mild Mild West adlı eseri daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamıştır. Banksy’nin bu resimde vermek istediği mesaj: Üstüne silahlarla gelen polislerin karşısında onlara zarar veremeyecek kadar, molotof atamayacak kadar masum ve iyi halkın varlığıdır. Bu çizimden sonra Londra’ya giden sanatçı istediği etkiyi yakalayamaz ve şablon tekniğine tekrar dönüş yapar. Etkili,yaratıcı ve estetik çizimlerini şablon grafitilere dönüştürür.

Flower Chucker adındaki eseri 2003 yılında Kudüs’te yaratılmıştır. Bir garajın yanındaki duvarda var olan Elindeki Çiçeği Fırlatan Protestocu savaş karşıtı düşüncenin simgesi gibi olmuştur.

 

Batı Şeria’da İsrail’in intihar bombacılarına karşı ördüğü 680 kilometrelik bu duvar Banksy’nin çizimlerine arka plan oluşturur. Bu güvenlik duvarı 9 tane Banksy sanatını üzerinde taşır. Banksy kendi ifade ediş şekli ile bu duvarla dalga geçmiştir.

Los Angeles’da bir grup tarafında otoparkı parka çevirme projesine destek vermek için Banksy’nin yaptığı çalışma.

Banksy’nin en çok yapmayı sevdiği şey de müzelerdeki eserler üzerinden mesajlar vermek. Mesela Bu Mona Lisa eseri üzerinden böyle önemli eserlerin müze gibi karanlık kapalı ortamlarda yücelik katılarak abartılarak sergilenmesini eleştirir.Müzede yer alan bir eserin kriterlere tabi tutulmasını sorgular. Louvre Müzesi’ne astığı bu resim ile herkesçe sorgulanan tabloyu sadece bir yağlı boya tabloya çevirmiştir.

Banksy London Tour Uygulaması Nedir?

Bu uygulama iPhone  uygulamasıdır ve 7,99 tl karşılığında Londra’daki Banksy eserlerinin haritasını içerir. Adım adım hangi sokakta, çizimin mesajı ve içeriğini anlatan bir seslendirmeyle eserleri gezebiliyorsunuz sanki bir açık hava müzesi gibi.

 


Yorumlar

POPÜLER HABERLER