Bilim Felsefesi Nedir? Kavramları Nelerdir?

Bilim felsefesi nedir? Bilim; atomun parçalarından galaksilere kadar uzanan evreni, insanın içinde yaşadığı toplumu, insanı konu alan, nesnel, gözlem ve deneye dayalı, sonuçları genellenebilen zihinsel etkinliklerin ortak adıdır.

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilimler, araştırma alanları ve kullandığı yönteme göre iki gruba ayrılır;

  • Formel Bilimler,
  • Olgusal Bilimler,

 

Formel bilimler; matematik, geometri ve mantık kategorilerini içine alır. Olgusal (içeriksel) bilimlerse; fizik, kimya, biyoloji ve astronomi kategorilerini içine alır.

Doğadaki olayları ve olguları içeren, içinde sosyoloji, psikoloji, ekonomi, siyaset bulunan, insanı ve toplumu konu alan bilimin, oluşumu ve işlevi üzerine iki farklı görüş vardır.

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi Nedir?

 

Bilimsel Yöntem

Bilimsel yöntemin aşamaları sırasıyla şu şekildedir;

  • Problemin farkına varma,
  • Olgusal çalışma (deney-gözlem-ölçme),
  • Hipotez oluşturma,
  • Hipotezi doğrulamaya yönelik olgusal çalışma (deney-gözlem-ölçme),
  • Kuram teori geliştirme,
  • Kuramı doğrulamaya yönelik olgusal çalışma,
  • Bilimsel yasa,

Bilimsel yöntemin şüpheye yer vermemesi ve eleştiriye açık olması, bilimdeki yanlışlıkların düzeltilmesini ve bilimin hep ilerleyen bir nitelik kazanmasını sağlar.
Bilimsel yasaların mutlak anlamda doğru olmadığı unutulmamalıdır. Bir bilimsel yasa ne kadar kesin olursa olsun, yeni bilimsel keşifler ve olgusal kanıtlar aracılığıyla test edilebilir, değişebilir ve yanılsanabilir.

 

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilimin Değeri

Bilim, insanlara belli bir dünya görüşü oluşturma, belli ilkelere göre düşünme, olaylara ve olgulara nesnel, eleştirel bir bakış açısıyla bakabilme imkanı verir. Bireylere kazandırdığı bilimsel zihniyet ile, dürüst ve tarafsız olmayı, sürekli yeni değerler, bilgiler ve karşılaştırmalarla görüşleri test edebilmeyi öğretir.

Karşılaşılan problemi sabırlı, etraflı bir şekilde ele almayı öğreten bilim, uzak görüşlü bakış açısıyla bilgiyi hemen kabul etmemeyi amaçlar. İnsan, bilim sayesinde hurafelere ve batıl inançlara bel bağlamaz

Bilimi değerli kılan bir diğer özellikte, günlük yaşama kazandırdığı kolaylıklardır. Bunlara tıp bilimi, suç bilimi, savunma sanayii, röntgen, tomografi ve DNA testi örnek verilebilir.

 

 

Bilim Felsefe İlişkisi

İlk çağda insanların evrenle ilgili sorgulamaları, bilimlerin doğuşuna zemin hazırlamıştır. İlk çağ filozoflarından Thales ve Pythagoras, aynı zamanda da bilim insanı olarak adlandırılır. Bu filozoflar astronomi, geometri, matematik alanlarında çok önemli bilgiler ortaya koymuşlardır.

Zamanla felsefe ve bilim ayrı birer bilgi alanına ayrılmış olsa da, ilişkileri hiçbir zaman tamamen kopmamıştır. Felsefe ve bilim arasında her zaman bir paralellik vardır. İkisi de basma kalıp bilgilere yer vermezler.

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi Nedir?

 

Bilim felsefe ilişkisi arasındaki tek fark, yöntem yönündendir. Bilim, olaylar ve olgular arasındaki problemi uygun yöntemle, deney ve gözleme bağlı olarak yapar. Felsefe; ele alınan olayların özünü ve kullanılan kavramları sorgular. Bilimlerin buluş ve ilerleyişi, felsefe için yönlendirici niteliktedir.

Felsefenin, bilimin vardığı sonuçları birleştirerek değerlendirmesi, bilimler için ufuk genişleticidir. Düşünme hazinesine yeni açılımlar ekler.

Bilimsel bilginin değerini, diğer bilgi türleri arasındaki yerini ve önemini ortaya koymak felsefenin işidir.

Russell; “bildiklerimiz bilim, bilmediklerimiz felsefedir” diyerek, bu noktaya dikkat çekmiştir.

 

 

Bilimle Yaşam Arasındaki İlişki

Bilimle yaşam ilişkisi, bilimleri kullanan kişilerin niyet ve zihniyetine göre şekil alır. Doğru kullanıldığında bilim, çığır açısı yeniliklere ve insan hayatını kolaylaştıracak pratiklere dönüşebilir. Fakat, bilim aynı zamanda yıkıcı sonuçlar elde edilebilen bir silah olarak da kullanılabilir.

Russell; “Bilgelikle birleştiğinde bilimin sağladığı kudret, tüm insanlığa büyük ölçüde refah ve mutluluk getirebilir. Tek başına ise, yalnızca yıkıntıya yol açar.” sözüyle, bu durumun altını önemle çizmiştir.